Պոեզիա

Իմ հոգին արարչությունն է Աստծո, որ երկինք պիտի տանեն անկումիս սպասող հրեշտակները ստրկամիտ: Բայց ես մարմին ունեմ ըմբոստ, որ տվել եմ խրամատներիդ արնածարավ, և ծածկում եմ, ահա, քո մարմինը փխրուն մարմնով իմ պողպատե, բեկելով սլացքը դեպի քեզ սուրացող մահաբեր գնդակների: Ես կառչել եմ այս հողին իմ գոյությամբ, ինչպես ծառն` իր արմատներով, ինչպես քարն` իր ծանրությամբ, և համբուրում եմ նրա մեջ այն արյունը, որ այս երկրի փրկության համար թափվում է հայ զինվորի սրտից: *** Դու վախկոտ ես, խաղաղություն: Տեսել ես կարմիր արյունը ընկած զինվորի և անամոթաբար միշտ լքում ես ինձ, երբ ես կանգնում եմ այս արյունոտ խրամատում, ինչպես հոգին է լքում…

Այսքա՞ն տղաներ Այսչափ լռությո՞ւն Դասերիս ասում էի. պահպանեք լռություն, Հիմա չեմ ուզում՝ Կարե՛ն, Սուրե՛ն, Դավի՛թ, Խոսե՛ք, աղմկե՛ք, մի՛ լռեք, Տղե՛րք… Մշտաժպիտ, կյանքով լեցուն Սիրող հոգի, ճրագ ու սյուն, Լույս որդիներն եք համալսարանի, Դարձաք ճամփորդներ փառքի ու պատվի, Սիրտն իմ ցավում է, ինչպես կլռի Հայկ, Ռոբերտ, Միքայե՛լ, Խոսե՛ք, աղմկե՛ք, մի՛ լռեք տղերք… Եթե հրաշքով Հավաքեի ձեր երազանքները Հյուսեի ամուր մի գոտի Վստահ եմ՝ ազգիս վահան կլինի: Ձեր արյունը, մարմինն ու հոգին Խաղաղության, ազատության թանկ գին Հայ ժողովրդի, մեզ համար զոհեցիք Այսքան լռություն ինչպե՞ս սովորեցիք Խոսե՛ք, աղմկե՛ք, մի՛ լռեք, Տղե՛րք… Իմ ասած ոչ մի ժամից Չէիք ուշանում Վստահում էի՝ պատասխանատվություն ստանում, Ինչպե՞ս…

ՆՈՍՏԱԼԳԻԱ Իմ լուսամուտները Հադրութից նայում էին լեռների դեմքին, եւ միտքս բախվում էր խաչին: Իմ ժամանակակից լուսամուտներն Երեւանից նայում են փողոցի դեմքին, որտեղ հոսում են մեքենաները, շենքերը կախվել են քաղաքի մշուշից, շները հոտոտում են անցորդներին, եւ բոլորը խաբում են իրար, մի քիչ ավելի լավ ապրելու համար: Իմ լուսամուտներն Հադրութում իմն էին, նրանք նայում էին լեռների դեմքին, այստեղ բոլորն ուրանում են իրար, եւ քաղաքն ուտում է մարդուն… ես էլ այլեւս առաջվանը չեմ: Երբեմն ժամանակը հոսում է քաղաքից տուն, ես դեռ գյուղացի մի ուսուցիչ եմ եւ բանաստեղծ, բայց իմ տանն ապրում են թուրքեր եւ բազմանում են որպես առնետներ ժամանակի քաղաքական արգանդում: Իմ պատուհաններն…

Ես օդում զգում եմ Քո ներկայությունը… Քամին քո և իմ շփոթմունքը Դարձնելով իրենը՝ թափառում է փողոցներով… Դեմքս այրվում է քո ջերմությունից… Եվ ջերմանում են Իմ անցած բոլոր ճանապարհները… *** Զգացմունքների տարափից՝ Հոգեցունց պահս ուզում է հպվել շուրթերիդ, Զգալ շնչառությունդ, Իսկ ասվող բառերը շարունակում են Չասել ամենակարևորը… Չխոստովանելուց՝ Արժեզրկվում են այն բոլոր բառերը, Որոնք չասացի քեզ: *** Քեզ մոռանալու փորձերս Ինձ բերում հասցնում են ուղիղ քո գիրկը… Թռչունն այնքան մոտ է երկնքին, Որ կապույտը շոյում է նրա թևերը… Երևակայությանս մեջ՝ Երկնքի բոլոր աստղերը մեր գրկում են… *** Քո լռության մեջ Այնքան խոսքեր կան… Եվ այնքան լռություն կա Քո խոսքերի մեջ… Քո…

ԵՐԿՈՒ ԲԱՌՈՎ Կարդում ես Սերգեյ Սաֆարյանի բանաստեղծությունը եւ անմիջապես նրա մտածողության թարմությանն ես հաղորդակցվում, զգում ես, որ բառն ավելին լինելու ճիգեր չի գործադրում, պարզ, գրեթե մանկական հայացք է բերում իր հետ, որը չի կարող իր խորքով չտրամադրել: Սա իմ առաջին տպավորությունն է, որ ստացել եմ դեռեւս նրա աշակերտական ծոցատետրից՝ տարիներ առաջ: Եվ այսօր նկատելի է, որ «հետք չի քշում» նրա խոսքը, քանզի որիշի հետքի վրա բառը ինքնաոչնչանում է: Սերգեյի բնավորության գծերը հստակ տեսանելի են նրա տողերի մեջ՝ առանց կեցվածքային ճոռոմ խաղք ու ցուցքի: Բառը երգվում է, որովհետեւ երգվում է: Սերգեյն ինքն իրեն սպասում է հեռվում: Բարի հանդիպում: Վարդան ՀԱԿՈԲՅԱՆ ***…

Ինչ-որ ժամանակ` հողը կիսվեց, ափերը հեռացան իրարից, բայց արանքում ծով գոյացավ: Ինչ-որ ժամանակ մարդը մոլորվեց, հեռացավ Աստծուց, բայց մնաց հավատը որպես կամուրջ… Շատ սովորական մի օր մենք բաժանվեցինք, հեռացանք իրարից, և անտեր մնաց սերը` տարածության մեջ իմ ու քո: *** Կարմիր, կարմիր Վարդ ես` կոկոն, Արի, արի Այս երեկո: Մութ աչքերիս Բեր լույս ու կյանք, Բեկված սրտիս Հույս ու բերկրանք: Ես քեզ գտա. Այս խենթ դարում Սիրտս մտար Որպես գարուն: Վարդ իմ, կարմիր, Նուրբ փշերով, Արի, արի, Այս գիշերով: *** Հեռուն ցավ է ծնում սրտիս մեջ, թեպետ` մեր միջև տարածություն չկա, մենք մոտ ենք իրար այնպես, ինչպես լույսն ու խավարը,…

* * * Տարին գնում, տարիքը գալիս, Այլ երգ է հիմա իմ հոգում հնչում, Ապագան խայծ է, որ վերք է տալիս, Ինչ թանկ էր երեկ, սին է ներկայում: Թեզանիքը թաց, մատներով մրսած Դաշնակահար երկինքը նոտա է ճանկռում, Դուրսը քայլերիս կարոտն է ոռնում, Օտարացել եմ ինձ թանկ քաղաքում: Վաղը հույզերիս վտառը անշունչ Ձեր դռան դեմից կավլեք կոպտորեն, Հեչ մտածե՞լ եք, որ Ձեր փոխարեն Տառապել եմ ես, երկնել նոր տողեր: Տարին տալիս, տարիքը առնում, Մտքի նժարը հար ծուռ է մնում, Ճաքած լռության ճեղքով թափանցում, Սին տագնապների մեղուն է խայթում: * * * Կարգով, խելոք ապրողներին Ասում եմ ես- Հալալ է ձեզ, Տեղը…

Արցախի գրողների միության վարչությունը ջերմորեն շնորհավորում է բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սոկրատ Խանյանի ծննդյան 90, գրական-գիտամանկավարժական գործունեության 70-ամյակը: Ողջունելի է, որ բազմավաստակ գրողը, բանաստեղծն ու գիտնականը այսօր էլ երիտասարդական ավյունով ու եռանդով շարունակում է իր ստեղծագործական բեղմնավոր աշխատանքը` գրեթե ամեն տարի ընծայելով հանրությանը գիտական նոր ուսումնասիրություն կամ բանաստեղծությունների նոր ժողովածու: Ստեղծագործական գործունեության ընթացքում Սոկրատ Խանյանը ընթերցողի սեղանին է դրել շուրջ երեք տասնյակ բանաստեղծական ժողովածու, քառասունից ավելի գրականագիտական ուսումնասիրություններ: Ուշագրավ աշխատությունների մեջ մասնավորապես առանձնանում են «Հրանտ Մաթեւոսյանի գրական հայացքները», «Հայ գրականության գերաստղը. Սերգեյ Սարինյան», «Մաքսիմ Հովհաննիսյան. Լեռնաղբյուրի վիպաշխարհը», «Միջնադարյան հայ առակագրություն. Մխիթար Գոշ, Վարդան Այգեկցի», «Թոնդրակյան…

Այս անսանձ ու հզոր ժամանակը Տեր ու տիրակալը՝ մարդու, արարչության Տիեզերքի ու տարածության… Նա է ամենամեծ դատավորը Նրանով է սկսվում ու վերջանում մեր օրը Ինչքան էլ սևակնի ու խառնվի դարը, Նա է վերջում արդարության ազդարարը, Եվ մեծ ճշմարտության շեփորահարը: Նա է մեր ընթացքը, մեր կյաքը, մեր կանգառը, Մեր կայարանն ու մեր գնացքը, Նա է հավերժորեն շարժում մեր մտքի սլացքը ընթացքը, Եվ դարերի անկասելի ընթացքը: * * * Ժամանակը, նրա հայացքի մեջ հավերժական, Փայլատակում է երկսայրի դանակը, Մի վայրկյանում անգամ Կարող է կործանել ամենահզոր բանակը. Կամ մոխիրների տակ թողնել Աշխարհի ամենաշքեղ ու գեղեցիկ քաղաքը: Նա մերթ արարում է, շինում է Կամ…

ՄԵՆՔ ԱՅԼԵՎՍ ԱՆԿԱՐՈՂ ԵՆՔ ԱՌԱՋՎԱՆԸ ԼԻՆԵԼ… Ես բռնացա կամքիս Եվ ներեցի քեզ, Եվ դու կարծես նորից նույնը դարձար, Բայց դառնացավ ընդմիշտ ժպիտն իմ դեմքի վրա, Եվ հավատն իմ, ավաղ, դարձավ կասկածամիտ… Իզուր ինձ մի համոզիր, Դու այլևս անկարող ես առաջվանը լինել… Սիրո շրջված կառքից Հազիվ փրկվել էի ես, Ու մտածում էի` աղետն արդեն անցավ, Սակայն սառը մի ստվեր իջավ երգիիս վրա, Եվ նա դարձավ անհոգ ու անհաղորդ ցավիդ… Իզուր քեզ մի համոզիր, Ես այլևս անկարող եմ առաջվանը լինել… Եվ դառնացած կյանքից Նորից դարձա ես քեզ, Ու դու նորից կարծես բախտիս հլու դարձար, Սերս փշով ծաղկեց սրտիս վերքի վրա, Եվ արցունքս…

Ինը տղա Թոռան պապ եմ, Գարնան շունչ եմ, Ամռան տապ եմ, Աշնան բարիք, Ձմռան չարիք` Ձնաբուք եմ…. Յոթ թոռներս Արցախում են` Ղարաբաղցի, Եվ ինձ համար Կյանքը ախ չի, Տագնապ-վախ չի… Խինդ-բերկրանքս Վարարում են, Միտքս,ձեռքս Արարում են… Շուրջս պարեր, Երգեր, հանաք… Զույգ թոռներիս Ուղարկել եմ բանակ, Եվ դեռ ես միշտ Զորանում եմ, Ջահելանում, Երբ յոթ թոռս Ճարտարում են, Նրանք ինձ հետ Լավ պարում են, Միշտ ինձ հետ են, Ոչ թե առու, Վարար գետ են, Նրանք են իմ Կյանքի մուսան, Նրանցով եմ Երգիչ-գուսան, Բայց կուզեի, Որ գումարվի Թոռնիկներիս Հասմիկ, Սուսան… Շեն օջախով Նստենք հացի Երկու թոռս` Գոռս, Վանս, Դառնան տուն` Հայաստանս, Ու…

Սերգեյ ՍԱՖԱՐՅԱՆ ՆԵՄՐՈՒԹ * * * Խարույկի վրա ձեռքեր են տաքացնում և ոչ հոգի, Բաց թողեք հորիզոնները, արևը մեռնելու սովորություն ունի, Լուսինը` անվերջ ծնվելու… Տվեք երկինքը, ամպերից պահանջ ունեմ: Կամենում եմ դառնալ պահի ազատության մարտիկը: Ես Կիկերոնը չեմ, բայց կքանդակեմ ամեն ինչ ամպերի վրա, Միայն թե ամպերը կեղտոտված չլինեն … Սիրում եմ երկնքի գույնը, Այն խոսում է իմ հոգու հետ: * * * Չէ … Սա ամենևին էլ ճակատագրի թելադրանք չէր, Ոչ ոք քեզ չի ստիպել պատերազմ հայտարարել զույգ-զույգ տասնյակ աչքերի: Սերը, իհարկե, պատերազմներ շատ է սիրում, բայց քո պարագայում այն արդեն թատերաբեմի է վերածվում. բոլորս մեկի համար…

1 2 3 5